symbolem powstania jest mogiła, w której spoczywają polegli powstańcy; mogiła stanowi oś utworu, a stosunek do niej świadczy o wartości człowieka – ci, którzy o niej pamiętają, są bohaterami pozytywnymi

powstańcem styczniowym był Stanisław Wokulski; za udział w powstaniu został skazany na zesłanie na Syberię; po powrocie do Warszawy był jednak zawiedziony, bo nie widziano w nim bohatera

Reymont stworzył faktograficzny opis życia chłopów, opisał kierujące życiem mieszkańców Lipiec uwarunkowania biologiczne i społeczne; wiele opisów w książce jest brutalnie realistycznych, m.in. opis śmierci Kuby

powstanie przeciwko Imperium Rosyjskiemu zostało ogłoszone 22 stycznia 1863 roku, objęło tereny zaboru rosyjskiego, czyli Królestwo Polskie i ziemie zabrane; było najdłużej trwającym polskim powstaniem i spotkało się z przychylnymi opiniami; mimo kilku sukcesów zakończyło się klęską powstańców; działania wojsk rosyjskich odznaczały się wyjątkowym okrucieństwem