ukochana Gustawa wybrała bogatszego mężczyznę, który mógł zapewnić jej odpowiedni status materialny i społeczny

Werter zostaje odrzucony przez arystokrację i elity towarzyskie, gdy na jaw wychodzi jego plebejskie pochodzenie oraz brak majątku

pozorne odrzucenie podziałów społecznych (chłopomania), jednak rozdźwięk między inteligencją i chłopstwem pozostaje widoczny w powierzchownych relacjach i lekceważącym stosunku

materialny poziom życia nie musi iść w parze z wartością moralną człowieka – najczystszą moralnie postacią jest pochodząca ze skrajnie biednej rodziny prostytutka Sonia, a bogacze Łużyn czy Swidrygajłow są do głębi źli, mają na sumieniu oszustwa, gwałty i morderstwa

kontrast między skrajną nędzą warstwy robotniczej (Warszawa) a bogactwem i niefrasobliwym życiem ziemiaństwa (Nawłoć)

praca u podstaw, praca organiczna, upowszechnienie nauki, emancypacja kobiet i rozwój ekonomiczny państwa były kwestiami, którymi zajmowała się cała patriotycznie nastawiona inteligencja i szlachta, gdyż uważano, że są to warunki przyszłego odzyskania niepodległości, jednak działania te często napotykały na opór lub niezrozumienie