poetycki testament, podsumowanie życia poety (smutek i żal tułacza po utracie ukochanej ojczyzny, niezrozumienie przez współczesnych) oraz przesłanie dla przyszłych pokoleń – aby nie ustawali w doskonaleniu się i nie tracili nadziei

utwór autobiograficzny; dojrzały wiekiem poeta wspomina swą młodość, podróże, doświadczenia życiowe i stwierdza, że czas mija szybko, więc należy cieszyć się dniem dzisiejszym

autobiograficzny zapis przygód typowego szlachcica-Sarmaty: rycerza (pospolite ruszenie), gospodarza, pieniacza (procesy z sąsiadami)

poetycka biografia Pokolenia Kolumbów (ludzi urodzonych ok. 1920 r.), naznaczonego koszmarem wojny, okupacji, przedwczesnej śmierci

filozofia życiowa stworzona przez rzymskiego poetę Horacego (I w.p.n.e.) polegająca na zachowaniu we wszystkim umiaru i poszukiwaniu złotego środka (połączenie stoicyzmu i epikureizmu)

tendencja w literaturze XX w. nawiązująca do postaci św. Franciszka z Asyżu (prostota, radość życia, szacunek dla natury, umiłowanie Stwórcy i stworzenia)